1 Chuẩn bị vật dụng.
Vật dụng trong quá trình bốc mộ cần Tiểu, Quách, nước Vang, khăn sạch, Giấy trang kim, Vải gấm, tiền bát đế, Thất bảo.
2. Tiến hành thực hiện – Thủ tục bốc mộ.
– Đào mộ: Phải xác định đúng vị trí của huyệt mộ mới tiến hành đào.
– Mở ván: Khi ván thiên được cạy ra thì đổ vang xuống đó để tẩy rửa ấm khí sau đó mới tiến hành lấy cốt.
3 Xếp cốt:
+ Quách, Tiểu (rửa sạch bằng nước vang trước đó)
+ Giấy trang kim dùng lót đáy tiểu (Mặt vàng trang kim bên trong giáp phần Cốt). Để lại 3 tờ phủ lên trên sau khi xếp nhưng không phủ lên mặt).
+ Trải Mền Quang Minh bọc cốt lên giấy trang kim.
+ Xếp cốt, Lấy khăn kê đầu Cốt.
+ Đặt tiền Bát đế, Thất bảo vào Cốt
+ Dùng vải gấm phủ lên Tiểu trước khi úp Quách.
* Lưu ý:
+ Nếu trường hợp hài cốt chưa phân hủy hết thì phải đổ xăng vào để thiêu cho cháy hết những phần thịt còn sót sau đó đem rửa sạch bằng nước Vang.
+ Sau khi xếp cốt xong phải kiểm tra xem đã xếp đúng với theo thứ tự hay chưa, tất cả các bộ phận của xương phải đầy đủ (không được phép thiếu bất cứ một bộ phận nào).
+ Dùng 01 bó hương lớn cắm cạnh mộ sau khi xếp xong tiểu để kiểm tra xem có bị xót cốt không. Nếu hương bay quẩn xuống dưới huyệt thì phải xuống kiểm tra lại.
Quy trình bốc mộ như thế nào?
Trước bốc mộ, cần thực hiện kiểm tra mộ kỹ càng, từ đó quan sát những dấu hiệu nên hoặc không nên bốc mộ. Quy trình bốc mộ được thực hiện như sau:
Bước 1: Chuẩn bị vật dụng
Vật dụng cần thiết cho quá trình bốc mộ đó là một cái tiểu sành, một cái quách đặt làm sẵn, một miếng vải đỏ, một tấm ni lông, vài chai rượu nặng và nước Vang, một vài cái xô, chậu nhựa để rửa xương.
Bước 2: Xác định vị trí huyệt mộ
Trước khi đào, cần phải xác định vị trí huyệt thật chính xác, nhiều ngôi mộ do chôn thời gian lâu, quá trình tu sửa bị sai lệch vị trí so với ban đầu, nếu như không biết cách sẽ phải đào rất vất vả, có khi đào nhầm sang mộ bên cạnh.
Bước 3: Tẩy rửa âm khí
Khi ván Thiên được cậy ra, phải đổ vài chai rượu có nồng độ cao vào quan tài để tẩy rửa âm Khí. Sau đó mới tiến hành lấy cốt. Khi gặp trường hợp hài cốt chưa phân hủy hết thì phải dùng xăng đổ vào mộ và đốt cháy thịt còn sót, sau đó phải dùng dao dóc từng mảnh thịt còn lại và đem rửa bằng nước Vang.
Bước 4: Kiểm tra lại toàn bộ xương cốt
Sau khi nhặt hết cốt, rửa sạch, trải tấm ni lông ở dưới, tấm vải đỏ ở trên và lần lượt xếp xương theo thứ tự của người. Riêng sọ phải dùng trà hoặc vải kê để cho mặt hướng lên trên. Mọi thứ xương phải kiểm tra sao cho đủ, không được phép thiếu.
Nước rửa xương:
– Nước thứ nhất: là nước mưa, nước suối sạch để rửa lần đầu.
– Nước thứ hai: là rượu trắng để rửa lần hai.
– Nước thứ ba: là nước nấu từ các loại hoa thơm, hoặc tinh dầu trầm, tinh dầu Ngọc am để rửa lần cuối.
Có một cách mà dân gian thường áp dụng để kiểm tra đó là sau khi “đãi cốt” xong, cắm một bó hương to giữa lòng đáy huyệt, nếu làn khói quyện lại, bay thẳng lên thì có nghĩa đã hết cốt. Trường hợp, nếu làn khói tỏa xuống, lởn vởn trong lòng huyệt thì có nghĩa là xương cốt của người mất chưa hết, cần phải kiểm tra lại.
Khi ván Thiên được cậy ra, người ta phải đổ vài chai rượu có nồng độ cao vào quan tài để tảy rửa âm Khí. Sau đó mới tiến hành lấy cốt. Nhiều khi gặp trường hợp hài cốt chưa phân hủy hết, người ta phải dùng xăng đổ vào mộ và đốt cháy thịt còn sót, sau đó phải dùng dao dóc những mảnh thịt còn lại và đem rửa bằng nước vang. Sau khi nhặt hết cốt, rửa sạch, người ta trải tấm ni lông ở dưới, tấm vải đỏ ở trên và lần lượt xếp xương theo thứ tự của người. Riêng cái sọ phải dùng trà hoặc vải kê để cho mặt hướng lên trên. Mọi thứ xương phải kiểm tra cho đủ, không được phép thiếu. Có một cách mà dân gian thường sử dụng để kiểm tra đó là: sau khi “đãi cốt” xong, người ta thường cắm một bó hương to giữa lòng đáy huyệt, nếu làn khói quyện lại, bay thẳng lên có nghĩa đã hết cốt, nếu làn khói tỏa xuống, lởn vởn trong lòng huyệt có nghĩa là xương cốt của người chết chưa hết, cần phải kiểm tra lại.
Khi ván thiên được cậy ra, người ta phải đổ vài chai rượu có nồng độ cao vào quan tài để tảy rửa âm khí, cũng nhiều nơi người ta dùng một cây chổi to làm bằng lá hương nhu đốt cháy và khua xung quanh quan tài để trừ âm khí. Sau đó mới tiến hành lấy cốt. Nhiều khi gặp trường hợp hài cốt chưa phân hủy hết, người ta phải dùng dao dóc những mảnh thịt còn lại và đem rửa bằng nước vang. Sau khi nhặt hết cốt, rửa sạch thì trải tấm ni lông hay giấy trang kim ở dưới, tấm vải đỏ ở trên và lần lượt xếp xương theo thứ tự của người. Riêng sọ phải dùng trà hoặc vải kê để cho mặt hướng lên trên. Những người bốc mộ có kinh nghiệm phải biết cài 2 ống xương chân theo chiều dọc tiểu thật chắc chắn rồi mới tới 2 ống xương tay, xương sườn phải xếp thành vòng cung. Mọi thứ xương phải kiểm tra cho đủ, không được phép thiếu. Sau khi hoàn tất, người ta phủ tấm “mền Quang Minh” lên trên và đóng nắp tiểu lại. Từ khi đóng nắp tiểu lại thì không được mở nắp ra nữa vì sợ ánh sáng lọt vào.
5.Lưu ý quan trọng khi bốc mộ
- Người có bệnh, trẻ em, phụ nữ có thai không nên đi bốc mộ.
- Tuổi Nam kỵ tam hợp, tuổi Nữ kỵ tứ hành xung tránh mặt lúc mở nắp quan tài và khi hạ huyệt..
- Mộ phần chưa đủ thời gian cải táng.
- Không nên bốc mộ vào năm nhuận (theo quan niệm dân gian)
- Thực hiện bốc mộ vào ban đêm, từ đêm cho đến 5 – 6h sáng, trước khi mặt trời mọc.
- Lễ xin Thần linh trước khi phá nấm, mở nắp và hạ huyệt. Sau khi xong lễ tạ chu đáo, chỗ huyệt mới và cũ đều rắc tiền vàng xuống đáy.
6. Cúng Thổ công mảnh đất Mộ mới cho chân linh.
Sau khi xếp cốt xong thì tiến hành cúng Thổ công mảnh đất Mộ mới cho chân linh. Mâm lễ cúng Thổ công chuẩn bị như sau:
+ 1 Cốc gạo cắm hương
+ 1 con gà luộc, 1 đĩa muối trắng, 1 đĩa xôi trắng, 1 Đĩa ngũ quả
+ 5 bộ giấy áo quần ngũ sắc
+ 5 bộ giấy tiền vàng bạc, 01 khối vàng màu đỏ
+ hương, 5 bông hoa cúc vàng, 5 lễ cau trầu
+ 5 chén rượu, 5 chén nước.
+ 5 quả trứng luộc bóc vỏ
+ 01 Bát gạo, 01 Bát nước, 01 Bát muối trắng
7.Hạ Quách và lấp cát như hướng dẫn.
Sau khi cúng xong chờ đến giờ hạ quách và lấp cát.
Khi hạ quách cần tuân thủ các nguyên tắc sau:
– Lấy 10 kg đá Thạch Anh vụn trải dưới mỗi mộ (Còn thừa chèn xung quanh Tiểu)
– Tiến hành đổ đất theo mặt cắt lớp đất đã hướng dẫn (Có bản vẽ kèm theo). Chuẩn bị:
+ Đất phù sa tại nơi có ngã ba sông, yêu cầu sạch, sáng
+ Cát chọn cát đẹp, sạch…
+ Tìm nước tam giang thủy (Nước Ngã ba sông) 5 lít tưới lên quanh mộ sau khi hoàn thiện trước khi đậy lắp.
– Bổ 5 trái dừa tươi lấy nước tưới quanh mộ sau khi hoàn thiện trước khi đậy lắp.
8. Gắn Bia Mộ.
Chờ đến giờ thì tiến hành gắn bia mộ.
9. Cúng tạ Mộ.
– Theo giờ đã chọn để tiến hành cúng tạ mộ.
– Nghi lễ cúng tạ mộ:
Chuẩn bị 2 mâm cúng: 01 Mâm tạ đất; 01 Mâm cúng cơm chân linh; 01 Mâm cúng chúng sinh.
* Lưu ý: Tùy vào phong tục của địa phương, các nghi lễ có thể sắp xếp sao cho phù hợp.
10. Lễ tạ mộ
10.1 Mâm cúng Tạ đất:
– Cốc gạo cắm hương
– Hương thơm 3 bó.
– Hoa Cúc vàng 10 bông chia làm 2 lọ đặt 2 bên.
– Trầu 5 lá, Cau 5 quả cành dài đẹp.
– Trái cây 1 đĩa ngũ quả (05 loại quả, bày đầy đặn, mỗi loại có thể gồm 3 quả).
– Xôi trắng 1 mâm nhỏ.
– Gà trống giò hoặc trống thiến luộc nguyên con
– Rượu trắng 0,5 lít + Chén đựng rượu 5 cái.
– 1 chai nước + Chén đựng nước 5 cái
– 5 lon bia + 5 lon nước ngọt bày ở hai bên ban thờ.
– 5 bao thuốc lá + 5 gói chè.
– 05 gói kẹo, 05 gói bánh.
– 6 con ngựa, trong đó: 5 con ngựa 5 màu (đỏ, xanh, trắng, vàng, tím) cùng với 5 bộ mũ, áo, hia (loại nhỏ) kèm theo ngựa là cờ lệnh, kiếm, roi. Mỗi ngựa trên lưng đặt 5 lễ tiền vàng; 1 con ngựa đỏ to hơn 5 con ngựa trên, cũng kèm theo mũ, áo, hia nhưng to hơn và cờ, roi, kiếm.
– 1 cây vàng hoa đỏ (1000 vàng); 1 đinh tiền, 1 đinh vàng. 5 Bộ quần áo Thổ công.
10.2 Mâm cúng cơm cụ Ông, cụ Bà
– Gà luộc, muối trắng, xôi trắng, 1 Đĩa ngũ quả, Mâm cơm canh 5 món.
– Quần áo cụ Ông, cụ Bà
– Bộ giấy tiền vàng bạc, 02 khối vàng hoa 5 màu
– Hương, 5 bông hoa cúc vàng, 5 lễ cau trầu
– 5 chén rượu, 5 chén nước.
10.3 Mâm cúng chúng sinh
Cốc gạo cắm hương
– Cháo trắng 05 bát
– Gạo 05 bát; Muối 05 bát; Nước 05 bát
– Bim bim nhỏ (01 bịch)
– Khoai lang luộc 01 đĩa to
– 05 lon bia, 05 lon nước ngọt, 05 gói kẹo, 05 gói bánh.
– Quần áo chúng sinh 50 bộ (các màu)
– Tiền vàng chúng sinh.
10.4 Cúng gia tiên.
Sau khi hoàn tất về nhà chuẩn bị 01 Mâm cúng Gia tiên để báo cáo công việc bốc mộ cho chân linh đã hoàn tất (Tùy tâm).
Thông thường ban ngày người ta chỉ tiến hành làm lễ phạt nấm, tiếp sau đó đợi đúng đến giờ tốt mới bắt đầu làm các công việc và mở tấm ván Thiên – tức nắp ván trên nóc của quan tài. Vong hồn không thể tiếp xúc với ánh nắng mặt trời, do vậy, việc bốc mộ phải tiến hành vào ban đêm khi trời đã tối và theo khung giờ đã định từ trước đó. Ngoài ra, việc thực hiện bốc mả vào ban đêm cũng tránh cho xương cốt sẽ bị đen đi khi có ánh sáng chiếu vào.